De provincie Noord-Brabant heeft de afgelopen jaren belangrijke stappen gezet om de leefomgeving veiliger en gezonder te maken. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van de Zuidelijke Rekenkamer (ZRK) naar vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). De basis staat stevig en de aanpak werkt, maar het werk is nog niet af.

Cruciaal voor dagelijks leven in Brabant

Vergunningverlening, toezicht en handhaving vormen een belangrijk instrument voor de provincie om risico’s voor mens en milieu te beperken. Het gaat bijvoorbeeld om het verlenen van vergunningen aan industriële bedrijven, toezicht op wat zij uitstoten en handhaven als regels worden overtreden. Daarmee draagt de provincie direct bij aan veilige woonomgeving, bescherming van natuur en een eerlijke en betrouwbaar klimaat voor ondernemers. Dat werk heeft direct invloed op het dagelijks leven in Brabant: van schone lucht en veilige bedrijventerreinen tot bescherming van natuurgebieden en verantwoord en toekomstbestendig ondernemen.

Duidelijke stappen vooruit

In 2020 concludeerde de ZRK in haar onderzoek naar VTH bij industriële risicobedrijven (Seveso-bedrijven) dat de provincie Noord-Brabant op diverse onderdelen al over een solide basis beschikte, maar tegelijkertijd voor duidelijke verbeteropgaven stond. Provinciale Staten (PS) hebben die analyse destijds onderschreven en de aanbevelingen overgenomen. Het onderzoek richtte zich vooral op de VTH-processen rondom deze zwaarste categorie bedrijven, met een grote impact op hun omgeving. Juist hier maakt VTH het verschil door toe te zien op naleving van de regels en -waar nodig- handhavend op te treden. Daarnaast worden bedrijven gestimuleerd om goed contact met de omgeving te houden en participatie te organiseren bij nieuwe activiteiten. Ook moet het klachtenmanagement op orde zijn.

Vijf jaar later blijkt dat de provincie samen met de drie Brabantse omgevingsdiensten duidelijke stappen heeft gezet. De samenwerking met bedrijven en ook samenwerkingspartners als de GGD is sterker geworden, beleid en uitvoering sluiten beter op elkaar aan en er wordt gerichter gewerkt aan het beperken van risico’s. Ook binnen het landelijke stelsel neemt Brabant inmiddels een stevige positie in.

Naast Seveso-bedrijven zijn er nog talloze andere thema’s waar door middel van VTH wordt gezorgd voor die schone, veilige en gezonde leefomgeving. Enkele voorbeelden hiervan zijn bescherming van flora en fauna, zwemwaterkwaliteit, grondwater- en bodemkwaliteit, het terugdringen van zeer zorgwekkende stoffen (ZZS) en het bevorderen van luchtkwaliteit. Bij de laatstgenoemde leveren de metingen van mobiele luchtmeetstations op verschillende plekken in Brabant enorm bij aan het inzicht in concentraties luchtvervuilende stoffen, ter ondersteuning van de VTH taken.

Maatschappelijke opgaven

Een goed werkend systeem voor vergunningverlening, toezicht en handhaving is ook een voorwaarde om grote maatschappelijke opgaven te realiseren. Nieuwe woningen bouwen, bedrijven laten investeren of duurzame energieprojecten realiseren binnen de beperkte beschikbare ruimte is alleen mogelijk als het veilig, schoon en duurzaam kan. Juist daarin speelt VTH een sleutelrol. Gedeputeerde Saskia Boelema: “Goed toezicht en handhaving is voor de Brabander misschien niet elke dag zichtbaar, maar het is wel de basis onder een veilige leefomgeving. Het zorgt ervoor dat bedrijven zich aan de regels houden, dat natuur wordt beschermd en dat nieuwe ontwikkelingen verantwoord kunnen plaatsvinden. Dit onderzoek laat zien dat die aanpak werkt en dat we daarop moeten blijven investeren.”

Nog niet klaar

Tegelijkertijd is het werk nog niet af. De ZRK laat zien dat het beter kan én moet als het gaat om inzicht in resultaten en het gebruik van informatie. Ook is blijvende aandacht voor aansluiting tussen beleid en uitvoering gewenst. Daarnaast kan de provincie inwoners en bedrijven duidelijker en toegankelijker informeren over wat zij doet op het gebied van toezicht en handhaving en wat dat betekent voor hun omgeving. Gedeputeerde Staten (GS) vinden het vanzelfsprekend om de informatiebehoefte van Brabantse burgers en bedrijven als vertrekpunt te plaatsen. Omdat die behoefte in Brabant per gebied en per thema heel verschillend kan zijn, is het voorstel van GS hier als vervolgstap een onderzoek en informatieanalyse naar te doen.

Werken in een complex en veranderend speelveld

Het rapport maakt ook duidelijk hoe complex het werkveld is. De provincie opereert in een dynamische omgeving met veranderende regels, nieuwe opgaven zoals de energietransitie en een intensieve samenwerking met omgevingsdiensten en andere overheden. Juist in die context blijft het volgens de ZRK nodig om te investeren in kennis, samenwerking en een sterke informatiebasis.

Blijven bouwen aan een veilige leefomgeving

De provincie Noord-Brabant ziet het onderzoek als bevestiging van de ingezette koers én als aansporing om door te gaan. Saskia Boelema: “Een goed werkend systeem voor vergunningverlening, toezicht en handhaving is een belangrijke voorwaarde om Brabant veilig, schoon, gezond en toekomstbestendig te houden. De uitkomsten van dit onderzoek laten zien dat we daarin samen met onze drie omgevingsdiensten duidelijke stappen hebben gezet. Daar zijn we tevreden over. Tegelijkertijd blijven we werken aan verdere verbetering, zodat we ook in de toekomst risico’s blijven beperken en het vertrouwen van onze omgeving waarmaken.”


Bekijk het volledige ZRK-rapport op de website van de Zuidelijke Rekenkamer